Clichés verkiezingen 11/4/54

Op twee reproducties na zijn alle tekeningen originelen. De eerder amateuristisch aandoende illustraties zijn deels anoniem en deels ondertekend met ‘PD’ of ‘P. Deraedt’. Ze nemen vooral de tegenstanders van Lahaye in het arrondissement Ieper op de korrel, met hoofdrollen voor de socialist Edgard Missiaen en CVP’er Fernand Lefère.

‘Hilairtje’ Lahaye (liberale lijst nr. 4) wint de verkiezingseindsprint tegen ‘Edgardje’ Missiaen (socialistische lijst nr. 1) en Fernand Lefère (katholieke lijst nr. 3). Het publiek verwacht van Lahaye onder andere hogeren pensioenen, een gemakkelijkere afzet van de geproduceerde hop en minder belastingdruk.

Negen tekeningen zijn van de hand van Marcel Antoine, een zevenenvijftigjarige creatieve duizendpoot die al bekendheid opbouwde als onder andere cartoonist, humorist, acteur/zanger en radiofiguur. Tijdens de voorbije jaren leverde hij in zijn kenmerkende stijl wel meer tekeningen voor liberale propagandadoeleinden. Voor deze parlementsverkiezingen van 1954 tekende hij onder andere enkele nationale propaganda-affiches voor de Liberale Partij. Hij was sinds 1949 ook de huistekenaar van L’Action Libérale, het maandblad van de Luikse liberale arrondissementsfederatie.

CVP/PSC-minister van Landbouw Charles Héger staat voor de klas en leest zijn partijgenoot Georges Feryn, senator en boer in Proven, de les.  Bij de publicatie krijgt deze tekening volgende tekst mee: ‘CVP-Minister-hoppeplanter Héger geeft les. Zwijg, Feryn en zet U maar… Van hop verstaat ge toch geen snaar. Leer maar goed Uw les van Benelux. Ge weet: voor ons de benen en voor hen de Luxe…’

Over het contact tussen Lahaye en Antoine hebben we (nog) geen archief teruggevonden, maar aan de onderwerpen van de tekeningen te zien (met onder andere de Vaart Ieper-Komen, lokale CVP-boegbeelden Fernand Lefère, Jeroom Stubbe en Georges Feryn en typische lokale Lahaye-thema’s als de hop- en tabaksteelt) maakte Antoine de tekeningen rechtstreeks in opdracht van en in samenwerking met Lahaye.

Lokaal CVP-boegbeeld Fernand Lefère, politiek actief in Ieper maar geboren in Roeselare, ‘mijmert’ bij een droge, want nooit gerealiseerde, Vaart Ieper-Komen. Bij de publicatie krijgt deze tekening volgende tekst mee: ‘’k Was en ‘k ben tegen de vaart van Ieper-Komen. Omdat we bij ons te Roes’lare van iets anders dromen… Maar om Ieper niet g’heel te laten verwilderen, Liet ik haar schone statie nog eens schilderen… ’t Is spijtig, maar ’t was alles wat ik kon doen. Want voor Ieper hadden mijn bazen geen poen…’.

Wat enkele weken na de tekeningen wel uit de dozen onverwerkt archief bovenkwam, is de publicatie waarvoor de tekeningen gebruikt zijn: de verkiezingskrant [Klavertje] 4 De afrekening. De titel verwijst naar het liberale lijstnummer 4 en naar het afrekenen met de homogene CVP/PSC-regering die sinds 1950 het land bestuurt. De absolute CVP-meerderheid die, schrijft Lahaye, enkel voor zichzelf regeert, moet gebroken worden: ’11 April wordt de dag van de bestraffing.’

Eerste pagina van de verkiezingskrant [Klavertje] 4 De afrekening.

De eerste pagina van de verkiezingskrant werkt dit gegeven in verschillende teksten uit én bekijkt de mogelijke alternatieven. Want zou een versterking van de socialisten dan beter zijn? Nee, zegt Lahaye in zijn hoofdartikel, die geloven immers ‘aan de weldaden van nationalisaties, coöperatieven, aan bureaucratie en door de Staat geleide economie met uitsluiting van alle privaat-initiatief’, bekommeren zich niet ‘om het lot van de zelfstandige arbeiders, de middenstand, de landbouwers’ en moedigen de klassenstijd aan. Een regering met de liberalen, ‘de gulden middenweg’, zou daarentegen de hele bevolking ten goede komen.

CVP/PSC-premier Jean Van Houtte ontvangt ‘In de dop’. Bij de publicatie krijgt deze tekening volgende tekst mee: ‘Eerste-Minister Van Houtte is n’n rare kater. Want hij kwam naar Ieper in ’t Theater. Om aan honderd mensen te bedieden. Wat op 11 april zou moeten geschieden. Maar al de nieuwe klanten van den dop. Geven hem, gewis, die dag n’n ferme klop…’.

Meer concreet verwijt Lahaye de uittredende CVP/PSC-regering de Westhoek – of het Westland, zoals hij zegt – te verwaarlozen en bij de besteding van kredieten over het hoofd te zien. Ze organiseert zo de economische achteruitgang van der streek. Nochtans ligt de enige redding van de Westhoek volgens hem in ‘het uitvoeren van openbare werken, het herstel van onze waterwegen en het stichten van nieuwe nijverheden alsmede het uitbreiden van de reeds bestaande.’ Lahaye stelt zich voor als de enige die zich van deze lokale omstandigheden iets aantrekt, voor de CVP- en BSP-kandidaten – met hun propaganda ‘gedrukt te Brussel’ – ‘tellen alleen uw stemmen’, ‘de rest laat hen koud’.

De CVP rooft de staatskas leeg en laat enkel een konijn(enplaag) achter. Bij de publicatie krijgt deze tekening volgende tekst mee: ‘Al wat wij nu kunnen is fluiten… Want de Cee Vee Pee is weg met onz’ kluiten. Al wat z’ons lieten is, ’t behage. Of niet… ’t is de keuneplage…’

En de tekeningen uit de omslag aan drukkerij Dumortier? Die nemen onder de titel ‘Waarover het gaat… in beeld’ de hele tweede pagina van [Klavertje] 4 De afrekening in. Strak bij elkaar geschikt, geven ze een vrij heftige geïllustreerde versie van het discours van Lahaye over de ‘wandaden’ en ‘incompetentie’ van de CVP/PSC-regering en zijn lokale politieke tegenstanders. Rijmpjes met extra uitleg versterken het aanvallend karakter van de beelden én helpen ons, bijna zeventig jaar later, bij de interpretatie ervan.

Diploma van wanbeheer en onbekwaamheid, door de kiezers op verkiezingsdag uitgereikt aan de CVP. De overtollige ‘t’ in ‘Staatskast’ is bij publicatie vakkundig weggeretoucheerd.