Stories

Zelden prominent op het podium, zo dikwijls prominent aanwezig achter de schermen, Robert Brasseur is een van die figuren die zich als een vis in het water voelt in de bestuurskamers. Niet op zoek naar een politiek mandaat, wel op zoek naar een manier om een verschil te maken, een “homme-orchestre” uit de twintigste eeuw.¹

Wie de geschiedenis van 11 juli als nationale Vlaamse feestdag volgt, herkent er de geschiedenis van de Vlaamse Beweging zelf in: idealen, verdeeldheid maar ook zoektocht naar een eigen feestdag. Het Willemsfonds is onderdeel van deze evolutie die de herdenking van de Guldensporenslag nu eens ziet als symbool van eenheid, dan weer als breekpunt tussen ideologische stromingen of nog meer als aanzet voor standbeelden, cantates en scherpe pamfletten.

In 2026 is het 65 jaar geleden dat Patrice Lumumba (1925-1961), de eerste premier van het onafhankelijke Congo, werd vermoord. Naar aanleiding van die trieste verjaardag focussen we in dit derde en laatste deel op de periode tussen zijn afzetting als premier door president Joseph Kasavubu in september 1960 en de staatsgreep van Joseph-Désiré Mobutu in november 1965.

De eerste bijdrage in deze reeks, over de periode 1956-1959, kan je hier raadplegen. De tweede bijdrage in deze reeks, over de periode 1959-1960, kan je hier raadplegen.

In de namiddag van 17 juni 1940 werd de kaap genomen, Het Laatste Nieuws verschijnt opnieuw. De ploeg achter de krant probeert in een bezet België, zonder eigenaar-directeur Julius Hoste en vooroorlogs hoofdredacteur Marcel Stijns, en onder de voorwaarden van de Duitse bezetter, een ‘neutrale informatiekrant’ uit te geven.

Na wekenlang twijfelen, adviezen inwinnen, onderhandelen en uiteindelijk in gereedheid brengen, is het op maandagnamiddag 17 juni 1940 zover: Het Laatste Nieuws herverschijnt op vraag van en met toestemming van de Duitse Propaganda-Staffel. De krant staat onder leiding van vooroorlogs redactiesecretaris Jan Hadermann en wordt samengesteld door een ploeg van twaalf vooroorlogse redacteurs. Joris Van Acker, voor de oorlog chef van de publiciteitsdienst, neemt de directie waar terwijl Jacques Vink, afgevaardigd beheerder van Philips België, de zaak superviseert.

Op 19 december 1968 wordt in Terneuzen geschiedenis geschreven. De Nederlandse koningin Juliana en de Belgische koning Boudewijn stellen er samen een nieuwe zeesluis officieel in gebruik. Eeuwenlang vormde de toegang tot de zee via de Schelde een bron van conflict tussen Noord en Zuid. De opening van de zeesluis herbevestigt de gedeelde economische belangen van Nederland en België en symboliseert hoe beide landen sinds 1839 steeds nauwer met elkaar verbonden zijn geraakt.

In 1934 komt architect Max Winders met een ambitieus plan voor de renovatie en herontwikkeling van het Noorder- en Zuiderterras op de Antwerpse Scheldekaaien. De wandelterrassen moeten niet alleen een boulevard worden waar Antwerpenaren kunnen flaneren, maar ook een heus attractiepark met tennisvelden, een schaatspiste, tientallen winkels, een bodega en restaurants. Dit plan presenteert Winders aan het gemeentebestuur en burgemeester Camille Huysmans - een project dat het stadsbeeld van toen en nu ingrijpend zou hebben veranderd.

Na de Eerste Wereldoorlog neemt het aantal reizigers met de wagen sterk toe. De wegen zijn echter nog niet overal in goede staat, en een intenser gebruik van de wagen betekent ook een vluggere slijtage van de onderdelen. Bandenfabrikanten wrijven zich in de handen: meer kilometers rijden, betekent meer banden verkopen. Het lijkt hen daarom een uitstekend idee om door de productie van kaarten en reisgidsen het reizen nog verder te stimuleren. De Franse bandenfabrikant Michelin publiceert vanaf 1910 wegenkaarten voor Frankrijk. De Duitse rubbergigant Continental (met hoofdzetel in Hannover) volgt in 1912. 

Met Chambres d’Amis schrijft Gent in de zomer van 1986 kunstgeschiedenis. Van 21 juni tot 21 september 1986 organiseert het Museum van Hedendaagse Kunst - de voorloper van het huidige S.M.A.K. - een tentoonstelling die de traditionele museumruimte bewust verlaat. Onder leiding van curator Jan Hoet worden 51 hedendaagse kunstwerken ondergebracht in privéwoningen in de Gentse binnenstad. In de zomer van 2026 herdenkt het S.M.A.K. deze bijzondere tentoonstelling met een reeks debatten, screenings en een tentoonstelling.

Augustus 1933. Europa staat op een kantelpunt. Hitler is nauwelijks een half jaar rijkskanselier van Duitsland. In Oostende stapt een 63-jarige politicus aan boord van een schip richting Engeland, het begin van wat hij later “de schoonste reis van mijn leven” zal noemen.¹ De man heet Leo Augusteyns: gewezen activist, volksvertegenwoordiger, en nu een avontuurlijk reiziger op weg naar de Sovjet-Unie, een bestemming die op dat ogenblik door velen in België wordt verguisd en angst inboezemt.

Terwijl duizenden Belgen in de zomer van 1969 hun koffers pakken voor de kust, de Ardennen of een zonnige vakantie in Zuid-Europa, bereiden drie Amerikanen zich voor op een reis naar een bestemming op bijna 400.000 kilometer van de aarde.

Reizen is vandaag een kwestie van enkele klikken: een vergelijkingssite, een bevestigingsmail, een routebeschrijving op je telefoon. In 1934 ziet dat er nog compleet anders uit. Briefwisseling laat zien hoe de Cercle Colonial et Maritime uit Brugge een tweedaagse excursie naar Nederland organiseert: weken van briefwisseling en onderhandelingen met reisbureaus en toeristendiensten, en met een minutieuze planning tot op de gulden en de meter nauwkeurig. Het is een verhaal dat in het klein toont hoe anders en toch hoe verrassend herkenbaar toerisme een kleine eeuw geleden verloopt.

In 1825 vertrekt de jonge Edouard De Jaegher vanuit de haven van Texel naar Nederlands-Indië. Hij reist mee met commissaris-generaal Leonard du Bus de Gisignies, die door koning Willem I naar deze Nederlandse kolonie wordt gestuurd om het bestuur te hervormen. De reis brengt De Jaegher naar een wereld die sterk verschilt van het Europa dat hij kent. Zijn reisverslagen en de brieven aan zijn oom Adolphe de Vrière, bewaard bij Liberas, geven niet alleen een beeld van zijn persoonlijke ervaringen, maar ook van de politieke spanningen, economische problemen en koloniale verhoudingen in Nederlands-Indië tijdens de jaren 1820.

Het zijn beroerde tijden in China als Louis Varlez en Lucien Brunin het land in de laatste maanden van 1929 doorkruisen. Na de val van het keizerrijk in 1911 is China met zijn half miljard inwoners nog steeds op zoek naar een stabiel centraal gezag. Er woedt niet alleen een burgeroorlog tussen de nationalistische regering, communistische rebellen en krijgsheren van allerlei pluimage, de jonge republiek heeft ook af te rekenen met de inmengingen van zowel de Sovjet-Unie, die de nog zwakke Chinese communistische beweging leven tracht in te blazen, als Japan, dat zijn greep op de noordelijke regio Mantsjoerije versterkt.

Na een tocht per trein, boot en nog eens trein, neemt de Brusselse journalist Marcel Stijns op zaterdag 10 juni 1933 zijn intrek in kamer 486 van het Regent’s Palace Hotel op Picadilly Circus. Hij is niet op vakantie, maar reisde af naar Londen om voor zijn werkgever Het Laatste Nieuws als verslaggever ter plaatse de ‘Monetary and Economic Conference’ van de Volkenbond te volgen.

In 1973 reist André Kempinaire als eerste Belgische regeringslid met ministeriële bevoegdheid naar de Volksrepubliek China. Voor België betekent dit een belangrijke eerste stap in de hernieuwde relaties met de Volksrepubliek China, en het begin van een reeks contacten die in de jaren nadien verder uitgroeien.

Begin juni 1940. Jacques Vink probeert zowel de Antwerpse kranten mee te krijgen in de herverschijningsplannen, als bij Het Laatste Nieuws - met de hulp van zijn hoofdboekhouder van Philips België - financieel orde op zaken te zetten. Ondertussen is de inschakeling van Paul Veldekens uitgedraaid in een door Veldekens herwerkt persstatuut en concrete plannen voor een nieuwe Franstalige krant.

‘De naam Moens zal voor altijd verbonden blijven met de kaatssport in Herdersem,’ verklaarde de voorzitter van de kaatsclub SV Herdersem in 2006.¹ Uit het beeldarchief van Henri Moens (1885-1971), voormalig kaatskampioen en burgemeester van Herdersem, blijkt duidelijk zijn grote passie voor de kaatssport. Vroeger werd deze volkssport veelvuldig gespeeld op pleinen en in straten en had vrijwel elk dorp een eigen kaatsploeg. Vandaag wordt het in Vlaanderen nog slechts op enkele plaatsen gespeeld, onder meer in het Herdersem van Moens. 

In 2026 is het 65 jaar geleden dat Patrice Lumumba (1925-1961), de eerste premier van het onafhankelijke Congo, in koelen bloede werd vermoord. Naar aanleiding van die trieste verjaardag focussen we in dit tweede deel van een driedelige reeks op de sporen van Lumumba in de Liberas-collectie voor wat betreft de sleutelperiode tussen het najaar van 1959 en de zomer van 1960.

De eerste bijdrage in deze reeks, over de periode 1956-1959, kan je hier raadplegen. De derde bijdrage in deze reeks, over de periode 1960-1965, kan je hier raadplegen.

In een tijd waarin van grootschalige massaproductie amper sprake is, staan ambachtslui en geschoolde arbeiders nog stevig op de voorgrond. Zij domineren tal van sectoren, gaande van werktuigkunde tot bouwkunde, zijn meesters in het samensmelten van kunst en decoratie, en zijn de sleutelfiguren in heel wat creatieve vernieuwingsprocessen. Een massa kleine ateliers met enkele werknemers onder leiding van een geïnspireerde ambachtsman, inzet en productie zijn nog een heel individualistisch verhaal. Dit resulteert onvermijdelijk in grotendeels versplinterd bedrijfserfgoed, waarbij de bijdrage van duizenden zelfstandigen aan de industriële expansie ondergesneeuwd raakte.

Hier en daar wordt gelukkig een panoramische snapshot van deze sector gemaakt. Koploper hierbij is de Gentse Maatschappij tot Bevordering van Nijverheid en Wetenschappen.