Chambres d’Amis: hoe Gent in 1986 de museummuren doorbreekt

Voor het project werden Gentenaars opgeroepen om hun woning open te stellen voor een kunstwerk.  Bijna tweehonderd mensen melden zich aan. Uiteindelijk worden 51 locaties geselecteerd, van statige herenhuizen tot appartementen en beluikhuisjes.

51 kunstenaars uit elf verschillende landen en met uiteenlopende achtergronden nemen deel. Onder hen bevinden zich internationaal gerenommeerde namen zoals Sol LeWitt, Bruce Nauman, Daniël Buren, Panamarenko en Roger Raveel. Hun werk vertegenwoordigt diverse stromingen binnen de hedendaagse kunst, waaronder conceptuele kunst, installatiekunst en arte povera.

De bewoners spelen daarbij een actieve rol. Zij stellen niet alleen hun huis open voor bezoekers, maar worden ook deel van het artistieke proces. Kunst en dagelijks leven komen zo op een bijzondere manier samen.

In de collectie van Liberas bevindt zich een videofragment uit De Langste Dag, een meer dan zes uur durende live-verslaggeving van de Gentse Kunstzomer van 1986. De beelden worden op 21 juni 1986 uitgezonden op de toenmalige BRT. Dit vormt de aftrap van het grensverleggende Chambres d'Amis in Gent. Op de beelden zijn onder anderen Jan Hoet, directeur van het Museum voor Hedendaagse Kunst, Patrick Dewael, Vlaams minister van Cultuur, Herman Balthazar, gouverneur van Oost-Vlaanderen, en Raoul Wijnakker, schepen van de Stad Gent, te zien. Tijdens een interview omschrijft Dewael de tentoonstelling als een uniek initiatief dat hedendaagse kunst dichter bij een breed publiek brengt.

Naast Chambres d’Amis ontstaan in het Gentse verschillende parallelle tentoonstellingen, met als doel de Belgische kunst extra onder de aandacht brengen. Initiatief ’86 bestaat uit drie tentoonstellingen, opgezet door drie verschillende Gentse kunstorganisaties en -galerijen. Tijdens Initiatief d’Amis wordt het werk van 45 hedendaagse Belgische kunstenaars in kunstencentrum Vooruit (nu VIERNULVIER) getoond. 

Sommige kunstenaars uiten dan weer kritiek op het concept of op de selectie. Zo  komt er een alternatieve tentoonstelling Anti-Chambre, in de verlaten blekerijfabriek Alsberghe-Van Oost aan de Drongensesteenweg. Kunstenaars die niet voor het officiële parcours zijn geselecteerd, organiseren er als reactie een eigen tentoonstelling. 

Al deze uiteenlopende meningen komen samen in het meer dan zes uur durende televisieprogramma De Langste Dag van regisseur Jef Cornelis. Naast de officiële opening brengt het programma interviews, debatten en kritische beschouwingen over de betekenis van hedendaagse kunst.

De impact van Chambres d’Amis reikt veel verder dan de zomer van 1986. Het project bewijst dat een hele stad als tentoonstellingsruimte kan functioneren en vormt een inspiratiebron voor latere Gentse kunstprojecten, zoals Over the Edges (2000) en TRACK (2012). 

Veertig jaar later blikt het S.M.A.K. terug op dit bijzondere hoofdstuk uit de kunstgeschiedenis met een tentoonstelling binnen de museum­muren.

Het videofragment dat vandaag in de collectie van Liberas wordt bewaard, legt een uniek moment in de Belgische cultuurgeschiedenis vast. Het houdt de herinnering levend aan een tentoonstelling die niet alleen de grenzen van het museum verlegde, maar tegelijk ook het debat over de rol van kunst in de samenleving nieuw leven in blies.