Stories

Vanaf het najaar van 1987 verkoopt de PVV ‘steentjes’. Niet dat de liberalen een bedrijf in bouwmaterialen beginnen, het zijn slechts symbolische papieren ‘steentjes’ met als doel geld in te zamelen voor een nieuw partijhoofdkwartier.

Van 26 tot 30 augustus 1938 komen in het Institut international de Coopération intellectuelle (een voorloper van Unesco) in Parijs 26 vooraanstaande denkers bijeen om zich te buigen over de ideologische grondslagen van het liberalisme. De vijfdaagse sessie gaat de geschiedenis in als het Colloquium Walter Lippmann. Op de samenkomst duikt (wellicht voor het eerst) het begrip ‘neoliberalisme’ op.¹ Bij het select groepje deelnemers bevindt zich één Belgische genodigde, al komt die nu niet meteen uit klassieke liberale middens.

Vier jaar eerder kwamen ze nog met een aparte lijst op, maar in 1925 staan de Vlaams-Brusselse liberalen van de Liberale Volksbond op de ‘grote liberale lijst’ van de Fédération Libérale. Als de Volksbond de kiezers wat strategisch kan laten stemmen, moeten deze verkiezingen een Kamerzetel opleveren voor … Herman Teirlinck.

De communautaire breuklijn in het België van de jaren 1960 veroorzaakt verdeeldheid binnen de politieke families en leidt tot de splitsing van partijen. Zo worden in 1972 de PVV en de PLP-W opgericht. Vandaag zijn Open Vld en MR de erfgenamen van de Liberale Partij. Maar hoe evolueert de fundamentele verwantschap tussen beide liberale zusterpartijen?

In 1936 rolt het eerste nummer van Neohumanisme, het tijdschrift van het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV), van de persen. Het LVSV, inmiddels de leidende kring van de Gentse liberale studentenverenigingen, durft hierin een eigen visie op het liberalisme te formuleren en wereldkundig te maken.

In 1989 houdt de liberale PVV een partijcongres omtrent het thema migratie. Het is de eerste ‘traditionele’ partij, in navolging van het Vlaams Blok, die een coherent antwoord probeert te formuleren op de gerezen maatschappelijke spanningen.

In de jaren 1950 blijkt ook Jacques Van Offelen nauw samen te werken met het communistische Polen. Komt hier een nieuwe spionagezaak op hoog politiek niveau aan het licht?

Na de dekolonisatie blijven veel Belgen in de voormalige kolonie en mandaatgebieden leven en werken. Daarnaast trekken een aantal Belgen naar Afrika om er aan ontwikkelingssamenwerking te doen. De expats nemen al snel hun ideologie en bijhorende partijstructuur mee naar het buitenland.

Op een foto genomen op 5 maart 1938 zien we Julius Hoste jr. die een toespraak houdt naast een borstbeeld van kardinaal Mercier. Wat is het verband tussen de Vlaams-Brusselse progressieve liberaal en de kerkvorst?

Omer Vanaudenhove staat bekend als politicus-ondernemer. Hij combineerde een carrière als toppoliticus met het runnen van de familiale schoenbedrijven. Maar hoe verliep zijn weg daar naartoe? En beïnvloedde de zakenman de politicus, of omgekeerd?

Het parlement is de plek bij uitstek waar men op een beschaafde manier van mening verschilt. Regelmatig hoort daar theater bij en soms … loopt het uit de hand. Zoals op die dag in december 1947, toen een kemphaan uit Oostende en een ‘Leeuw van Waterloo’ hun zelfbeheersing verloren.

Aan het stemrecht zoals we het nu kennen, is een lange strijd voorafgegaan. De moeizame introductie van het vrouwenstemrecht in 1921 (gemeentelijk) en 1948 (parlementair) klinkt nog bekendst in de oren, maar was zeker niet uniek. De vroede vaderen van België beslisten in 1831 immers om het democratisch stemrecht te beperken tot ‘zij die verantwoordelijkheid’ droegen in het koninkrijk. 

De jaren 1960 zijn een periode van sterk verhoogde communautaire spanningen, zo ook binnen de Brusselse PVV/PLP-arrondissementsfederatie. Dit leidt in mei 1968 tot de afscheuring van de Vlaamse PVV-afdelingen uit het kiesarrondissement Brussel. Deze groep krijgt de naam ‘Blauwe Leeuwen’.

In 1939 doet een opvallende carrièreswitch zich voor in Brussel. Ernest Demuyter wisselt de mand van zijn gasballon in voor een zetel in de Kamer van Volksvertegenwoordigers.

In maart 1911 publiceert de Luikse liberaal Emile Jennissen een pamflet waarin hij duidelijk maakt dat het genoeg geweest is met de Vlaamse dominantie in België. Als enige oplossing ziet hij een politieke en administratieve scheiding tussen Vlaanderen en Wallonië.

Naar aanleiding van zijn verkiezing tot gemeenteraadslid bij de verkiezingen van 15 oktober 1911 krijgt Jos Langohr van de Liberale Jonge Wacht van Antwerpen een hulde aangeboden.

Scheurlijsten of splinterpartijen zijn partijen die zich afsplitsen van een grotere moederpartij. Zowat elke politieke ideologie krijgt vroeg of laat met een afscheuring te maken. Hoewel scheurlijsten in de meeste gevallen op electoraal vlak weinig gewicht in de schaal kunnen werpen, zijn er de laatste dertig jaar toch enkele interessante groeperingen opgekomen die hun democratische rechten uitoefenen. Hier wordt vooral gefocust op scheurlijsten bij nationale verkiezingen. Ook op lokaal vlak komen ze regelmatig voor, al dan niet succesvol.

Op 14 juni 1846 wordt in Brussel geschiedenis geschreven met de oprichting van de Liberale Partij. De partijstichting is een gebeurtenis die van de Belgische liberale partij een van de oudste partijen van Europa maakt. Er zijn intussen twee hedendaagse politieke organisaties die deze erfenis kunnen en mogen claimen: de Nederlandstalige Open Vld en de Franstalige MR. Liberas herdenkt de 175ste verjaardag van '1846' met de lancering van Liberas Stories, een website die het verleden van de liberale beweging in België en Vlaanderen bekijkt vanuit een nieuwe invalshoek. 

Het zwaartepunt van de Belgische liberalen ligt lange tijd in het Franstalige landsgedeelte, zowel qua kiespubliek als organisatie. Als gevolg daarvan staat de partij tot diep in de twintigste eeuw onder invloed van Franstalige figuren. Pas in de jaren 1960 komt hierin verandering. Mede onder druk van de tijdsgeest splitst de partij als eerste politieke groepering in België op in een Vlaamse en een Franstalige vleugel. Het is de voorbode van de komst van een liberale formatie in de verschillende landsdelen. 

In 1968 gebruikt de Vlaams-nationalistische partij Volksunie in haar campagne de slogan PVV Pest Voor Vlaanderen. Anderzijds zijn waarnemers het er ook meestal over eens dat het tweede Burgermanifest van Guy Verhofstadt een Vlaamsgezinde ondertoon heeft. In één adem voegen diezelfde opiniemakers er meestal bij dat, achteraf beschouwd, de daden niet zijn gevolgd. Het zijn slechts enkele voorbeelden die duidelijk maken hoe het liberalisme in Vlaanderen (en bij uitbreiding België) zich steeds op een vrij dubbelzinnige houding heeft opgesteld tegenover Vlaamsgezinde eisen.