De herdenkingen van dit vredesverdrag uit november 1576 zijn immers nooit waardevrij geweest. Zowel in 1876 als in 1976 werden de feestelijkheden expliciet ingezet om hedendaagse politieke en ideologische agenda’s te ondersteunen. Met het oog op de geplande herdenking in 2026, ter gelegenheid van 450 jaar Pacificatie van Gent, is het daarom zinvol een overzicht te geven van de eerdere herdenkingen en hun betekenis.
De stad Gent herdenkt de Pacificatie van Gent zowel in de negentiende als in de twintigste eeuw op feestelijke wijze. Beide herdenkingen worden gebruikt om eigentijdse ideeën uit te dragen, wat onvermijdelijk leidt tot een selectieve herinnering aan het verleden. Vooral in de negentiende eeuw wordt de Pacificatie van Gent grootschalig gevierd. Het verdrag wordt in 1876 vooral in liberale middens gebruikt als symbool van verzet tegen vreemde overheersing en van een vroege strijd voor gewetensvrijheid. Vanaf de negentiende eeuw worden de gebeurtenissen uit de zestiende eeuw herhaaldelijk ingezet om de nieuwe Belgische natie te legitimeren. Ze worden aangewend om nationale helden te selecteren waarop verder kan worden gebouwd. In 1976 krijgt de herdenking een andere invulling, met een sterke nadruk op de culturele en taalkundige verbondenheid tussen Vlaanderen en Nederland. Die nadruk houdt verband met de communautaire discussies van die tijd, waarbij opnieuw selectief met het verleden wordt omgegaan.
Deze erfgoedlezing door Liberas-medewerker Mare Dermaux benadrukt dat herdenkingen altijd gekleurd zijn. Aan de hand van het archief van Liberas en aanvullingen uit andere Gentse archieven vertelt ze het verhaal verteld van vier eeuwen omgang met de Pacificatie van Gent. In een periode waarin politici soms heel selectief voorbeelden uit de geschiedenis kiezen om hun eigen verhaal te legitimeren, moeten academici de geschiedenis verdedigen en nuances aanbrengen in het debat vanuit een kritische en hedendaagse blik.
Deze lezing zal doorgaan bij Liberas (Kramersplein 23, 9000 Gent) op zondag 25 oktober 2026. De lezing start om 10u30 en zal een uur duren, waarna, er nog tijd is voor vragen en om een glaasje te drinken. Deelname is gratis, maar wij vragen om uw aanwezigheid te bevestigen via inschrijven@liberas.eu met de vermelding ‘pacificatie’.
Schets van de Pacificatiestoet uit 1876 (Liberas).
