Het archief van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) wordt bij Liberas bewaard en ontsloten voor onderzoek en publiek gebruik. Het Volksgeluk was één van de stemmen van de zogeheten matigheidsbeweging, die alcoholgebruik wilde terugdringen.
Wat vandaag vooral opvalt, zijn de concrete verhalen en illustraties. De auteurs wilden waarschuwen voor de gevaren van drankmisbruik, maar documenteerden tegelijk onbedoeld het volksleven van hun tijd. Zo beschrijven ze drinkgelagen, herbergbezoek, weddenschappen en openbare dronkenschap als herkenbare elementen van het dagelijkse straatbeeld. In een artikel wordt alcohol zelfs naast cholera geplaatst als een maatschappelijke plaag die niet alleen individuen, maar ook gezinnen en de samenleving aantast.
De grote illustratie van een “geneverstokerij” vat die boodschap krachtig samen. Op straat wankelt een dronken man voorbij een jeneverhuis, terwijl kinderen, voorbijgangers en een moeder met kind toekijken. Het onderschrift laat weinig aan de verbeelding over: “Drinkt maar op, verbeest en ruïneert u! Hoe armer GIJ wordt, hoe rijker WIJ worden!” De scène is moraliserend bedoeld, maar biedt tegelijk een zeldzame inkijk in het stedelijke leven en de sociale omgang van die periode.
Ook de rol van cafés en herbergen komt sterk naar voren. In verschillende teksten worden ze voorgesteld als plaatsen waar arbeiders hun loon verbrassen, met armoede en familiale spanningen tot gevolg. Tegelijk tonen die passages hoe belangrijk zulke plekken waren als sociale ontmoetingsruimte. Precies daardoor leest Het Volksgeluk vandaag niet alleen als propaganda tegen alcohol, maar ook als een kroniek van het alledaagse leven in de belle époque.
Daarnaast laat het tijdschrift zien hoe georganiseerd de matigheidsbeweging was. Er is sprake van matigheidsbonden, meetings, internationale campagnes en petities met honderdduizenden handtekeningen. Artsen zoals de Gentse chirurg Bouqué leverden bijdragen waarin alcoholmisbruik ook wetenschappelijk werd benaderd.
Met deze digitalisering ontsluit Liberas niet alleen een zeldzame periodiek, maar ook een rijke bron voor onderzoek naar volkscultuur, gezondheid en sociale geschiedenis. Wat ooit bedoeld was als waarschuwing tegen de “geneverplaag”, biedt vandaag vooral een fascinerende blik op het leven van gewone mensen rond 1900.
