Historische achtergond
Het Noordstarfonds werd op 15 februari 1935 in Gent opgericht vanuit de verzekeringsmaatschappij De Noordstar en Boerhaave. Ondernemerschap en cultureel engagement waren daarbij nauw verbonden. De maatschappij wilde met haar Vlaamsgezinde profiel klanten aantrekken en tegelijk bijdragen aan de economische en culturele ontplooiing van Vlaanderen.
Vooral vanaf de jaren 1950 breidde het Noordstarfonds zijn activiteiten uit. Het ondersteunde verenigingen, tijdschriften en culturele manifestaties, organiseerde toneelprijskampen en trad op als mecenas. Geleidelijk verschoof de aandacht van uitgesproken Vlaamsgezinde initiatieven naar een bredere culturele werking. Vanaf 1984 lag de nadruk op podiumkunsten en beeldende kunst. Naast sponsoring kreeg ook de eigen programmatie vorm. In de Gele Zaal organiseerde het fonds tentoonstellingen en concerten met hedendaagse klassieke muziek, wereldmuziek en jazz.
In 1997 zette het fonds de sponsoring stop en koos het voor de uitbouw van een eigen concertzaal in de Gentse Handelsbeurs. Na restauratie opende die in september 2002 de deuren. Daarmee kreeg de concertwerking van de Gele Zaal een vervolg op grotere schaal. Bij het twintigjarig bestaan in 2022 kreeg de werking de naam Ha Concerts: een nieuwe naam voor een cultureel initiatief met wortels in het bedrijfsleven.
Inhoud van het archief
Het archief van het Noordstarfonds biedt een brede kijk op het culturele leven in Vlaanderen. De oudste stukken zijn boekhoudkundige documenten uit 1935, waaronder het eerste kasboek. Het zwaartepunt ligt echter bij de culturele activiteiten die het fonds organiseerde of ondersteunde.
Uitgebreide dossiers uit de jaren 1950 documenteren de toneelwedstrijden en prijsvragen voor nieuwe toneelteksten. Briefwisseling, reglementen en juryverslagen tonen hoe die verliepen en welke gezelschappen deelnamen. Daarnaast zijn er honderden dossiers over concerten en tentoonstellingen in de Gele Zaal en later de Handelsbeurs. Contracten, riders werkdocumenten, persknipsels en promotiemateriaal geven een inkijk achter de schermen. Zo vinden we er een optreden van dEUS en The Serenes uit 1993 en tentoonstellingen met werk van fotograaf Carl De Keyzer.
De sponsoringsdossiers maken duidelijk hoe breed het fonds actief was: van zangavonden van mannenkoor Gaudeamus in Sinaai tot Crammerock in Stekene. Ze documenteren de contacten met organisatoren en de ondersteuning van hun initiatieven.
De komende maanden digitaliseert Liberas ook honderden affiches van activiteiten en evenementen die het Noordstarfonds sponsorde. Die vormen een wezenlijke aanvulling op de dossiers en brengen de culturele werking verder in beeld.
Wie het archief bij Liberas wil inkijken, moet vooraf contact met ons opnemen en een onderzoekscontract ondertekenen.
Een bonte verzameling affiches uit het Noordstarfondsarchief.
Bronnen
Liberas, Archief Noordstarfonds (archief nr. 2041).
Guy Leemans (1998 en 2023). Noordstarfonds. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023.
Website van Ha Concerts met pagina over de geschiedenis, geraadpleegd 8.9.2026.
