Het valt op dat deze auteur goed vertegenwoordigd is in de Liberas-beeldbank, niet zo zeer met foto’s van zichzelf – behalve die ene hierboven besproken foto is het vruchteloos zoeken – maar wel met affiches en foto’s van zijn toneelopvoeringen. Dat is niet eens verwonderlijk. In het behoudsgezinde, vaak nog streng katholieke Vlaanderen van midden 20ste eeuw, schopte Claus graag tegen de schenen van de Kerk en de beleidsmakers met controversiële thema’s als overspel en incest. Tegelijk werd hij omarmd door diegenen die net als hij een vuist wilden maken tegen dat Vlaamse conservatisme, zoals de Willemsfondsafdelingen of andere organisaties met een liberaal-vrijzinnige achtergrond. Verenigingen die jaren later hun erfgoed aan Liberas zouden overmaken, brachten zijn theater graag op de planken.
Jenny Tanghe (links) in Een bruid in de morgen door Voor Taal en Vrijheid (Aalst, vroege jaren 1970).
Een bruid in de morgen (1953) bijvoorbeeld, was zo’n stuk dat meteen voor controverse zorgde. Het aangesneden thema (de incestueuze relatie tussen een broer en zus) zorgde voor flink wat opschudding. Interessanter nog dan een affiche uit 1959 (toneeltornooi Vooruit, Deinze) en een affiche uit 1975 (Julius Hostekring, Ronse), zijn twee foto’s uit begin de jaren 1970, van een opvoering door Voor Taal en Vrijheid uit Aalst. We herkennen onder meer de jonge actrice Jenny Tanghe.
Ook Suiker (1958) is een bekend, vroeg stuk van Claus over zijn ervaringen als seizoenarbeider in een Noord-Franse suikerfabriek. Liberas bewaart hiervan een affiche van een voorstelling door Vooruit Deinze (1977), en twee posters (een affiche en een kleinere aankondigingsstrook) van dezelfde voorstelling door Theater Antigone (organisatie Willemsfonds Koekelare, 1976). Van die laatste opvoering zijn eveneens twee foto’s bewaard, van de scène en van het aandachtig kijkend publiek.
Claus schreef ook later – toen hij een gevestigd auteur was – met de regelmaat van de klok toneelstukken, al kreeg hij vaak kritiek omdat hij steeds weer dezelfde maatschappelijke thema’s bleef behandelen. In de Liberas-beeldbank vind je affiches van Pas de deux (Theater Arena, 1975), nogmaals Pas de deux (Liberaal Huis Deinze, 1976), Claustrofobie (Willemsfonds Gent, 1978), Thuis, Interieur (beiden Vooruit Deinze, 1979 en 1983) en zijn Shakespeare-bewerking Macbeth (Theater Arena, 1979). De Arena-affiches zijn afkomstig uit het archief van regisseur Jaak Van de Velde.
In de beeldbank vinden we ook één recente affiche, van een opvoering van Vrijdag (Belgisch Repertoire Theater, 2017) met onder meer Mieke Bouve. Van Vrijdag is evenwel de verfilming uit 1980 (door Claus zelf) veel bekender. Met een jonge, naakte Hilde Van Mieghem op de filmposter, zorgde Claus toen andermaal voor een relletje. Al was het eerder een storm in een glas water, want begin de jaren 1980 waren ook in Vlaanderen de geesten al enigszins gerijpt.
Vandaag wordt Claus veel minder gespeeld. Zijn stukken zijn wellicht wat gedateerd, en ook niet zo controversieel meer dan een halve eeuw geleden. Toch behoort hij tot de belangrijkste Nederlandstalige auteurs van de twintigste eeuw. Misschien staat er vroeg of laat een jonge regisseur op die zijn theater actualiseert en terug op de planken brengt? Misschien kan het erfgoed dat in Liberas bewaard wordt, voor een beetje inspiratie zorgen?
