Tijdens het eerste deel stond het gebruik van sociale media als onderzoeksbron centraal. Atieh Asadollahi (KU Leuven) toonde aan dat een platform als Instagram geen neutrale verzamelplaats van informatie is. De werking van het platform bepaalt mee welke ervaringen zichtbaar en deelbaar worden. Ook de gekozen methode voor dataverzameling beïnvloedt wat onderzoekers uiteindelijk kunnen bewaren en analyseren.
Marie Serisier (ULB) ging vanuit haar onderzoek naar de manosphere op Reddit verder in op die problematiek. Haar corpus van ruim 518.000 posts en 15 miljoen reacties maakte computationele analyse noodzakelijk. Ook zulke analyses worden echter beïnvloed door keuzes rond selectie, anonimisering, dataverwerking en gebruikte modellen.
Iris Geldermans (KB, Nationale Bibliotheek van Nederland) gaf een meer technische inkijk in WARC, het standaardformaat waarin webinhoud en bijbehorende metadata kunnen worden opgeslagen. De kwaliteit van een webarchief hangt sterk af van de gebruikte crawler en instellingen. Met toepassingen zoals SolrWayback kunnen grote hoeveelheden WARC-data bovendien worden geïndexeerd en doorzocht, waardoor ze ook als onderzoeksdataset kunnen worden gebruikt.
In de namiddag verschoof de aandacht naar de praktijk. Eva van den Hurk-Van ’t Klooster (RHCe) en Bert Heylen (KADOC-KU Leuven) behandelden verschillende strategieën en tools voor sociale-media-archivering. Er bestaat geen universele methode: exportfuncties, API’s, screenshots en crawling bewaren elk andere aspecten van een platform. De doelstelling van de archivering bepaalt daarom mee welke techniek of combinatie van technieken wordt ingezet.
Ook juridische aspecten kwamen aan bod. Katrien Weyns en Zefi Kavvadia behandelden het beleid rond sociale-media-archivering. Persoonsgegevens en archivering zijn niet per definitie onverenigbaar: de GDPR biedt ruimte voor archivering in het algemeen belang, maar instellingen moeten hun opdracht, proportionaliteit en beschermingsmaatregelen goed documenteren.
Lotte Wijsmann en Susanne van den Eijkel (Nationaal Archief) stelden vervolgens een fundamentele vraag: wat willen we eigenlijk bewaren? Bij sociale media gaat het niet alleen om content, maar ook om context, vormgeving, gedrag en structuur. Welke eigenschappen essentieel zijn, hangt af van wat toekomstige gebruikers met het materiaal moeten kunnen begrijpen en doen.
De studiedag werd afgesloten met een keynote van prof. dr. Véronique Hoste (UGent) over Natural Language Processing en Artificiële Intelligentie. Onderzoek naar onder meer cyberpesten en suïcidaliteit illustreerde hoe taaltechnologie kan helpen om grote hoeveelheden online informatie te analyseren. Tegelijk blijven datakwaliteit, privacy, toegang tot sociale-mediadata en menselijke beoordeling belangrijke aandachtspunten.
De bijeenkomst maakte opnieuw duidelijk hoe snel sociale-media-archivering evolueert. Door binnen het Praktijknetwerk kennis en praktijkervaringen uit te wisselen, kan Liberas de eigen werking verder ontwikkelen en beter inspelen op de behoeften van toekomstige onderzoekers en andere gebruikers van onze webcollecties.
Liberas draagt ook actief bij aan het Praktijknetwerk. Zo werkten we tijdens de edit-a-thon op vrijdag 20 november 2026 mee aan het testen, actualiseren en verder aanvullen van de handleidingen in de Praktijkwijzer Sociale Media Archiveren.
