Ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van het Willemsfonds brengt Liberas een publicatie die de briefwisseling uit het archief centraal stelt. Geen traditioneel historisch overzichtswerk, maar een leesbaar en toegankelijk boek dat de lezer uitnodigt om mee te kijken in 175 jaar Vlaamse cultuurgeschiedenis.
De inkomende briefwisseling van het Willemsfonds is een uitzonderlijke collectie. De brieven tot 1914 zijn intussen volledig gedigitaliseerd en online raadpleegbaar; de latere correspondentie is zorgvuldig bewaard in het fysieke archief. Samen vormen ze een rijke bron voor wie de geschiedenis van de vereniging – en van de bredere liberale en vrijzinnige beweging in Vlaanderen – wil begrijpen.
Het vertrekpunt was ambitieus: 175 brieven, één per jaar. De praktijk vroeg om een andere aanpak. In de vroegste periode was het relevante materiaal schaars; voor de meest recente decennia gold dat ook, wellicht omdat schriftelijke communicatie stilaan plaats maakte voor andere kanalen. Het principe van 175 bleef behouden, maar de selectie werd thematisch: brieven die de grote lijnen uit de werking illustreren, en brieven die figuren in beeld brengen die een rol speelden in het culturele en maatschappelijke leven van hun tijd.
Elke geselecteerde brief wordt in zijn originele vorm afgedrukt. Een korte verhalende tekst plaatst de brief in zijn context en verbindt hem met het bredere verhaal van de vereniging en de samenleving. Afbeeldingen uit de Liberas-collectie visualiseren verder. De keuze van de brieven weerspiegelt tegelijkertijd enkele interesses in de publiekswerking van Liberas van de voorbije jaren: volksontwikkeling en onderwijs, de rol van vrouwen in de organisatie, ideologische debatten, figuren als Abraham Hans.
Er zijn ook bewuste knipoogjes naar de actualiteit. Een brief van de Vlaamsgezinde politicus Hugo Schiltz, van wie begin 2026 een uitgebreide biografie verscheen. Een klaagbrief van Omer Wattez over ‘letterdiefte’ of plagiaat, lang voor AI-systemen hiervan werden verdacht. En een brief die verwijst naar een heruitgave door het Willemsfonds van ‘Arm Vlaanderen’ van Reimond Stijns en Isidoor Teirlinck – een term die eind 2025 opnieuw aan actualiteit won.
Bij het onderzoek kozen de samenstellers bewust voor een historische grens rond 1980. De eigentijdse geschiedenis stelt bijzondere eisen aan interpretatie en distantie. Het is een methodologische keuze die de wetenschappelijke betrouwbaarheid van de publicatie bewaakt.
Het ‘Brievenboek’ is het resultaat van een samenwerking binnen Liberas. Peter Laroy (directeur) en Bart D’hondt (wetenschappelijk medewerker) stonden in voor de inhoudelijke samenstelling en de verhalende teksten en kregen hiervoor ook ondersteuning voor enkele teksten van gewezen stagiair Nyala Nauwelaers. Vormgever Yves Moerman zorgde ervoor dat inhoud en vorm elkaar versterken, want ook de grafische uitwerking van deze publicatie draagt bij aan de leeservaring.
Technische gegevens
Verschijningsdatum: 2026
Omvang: 85 p.
Prijs: 35,00 euro
