Op 2 december 1897 verscheen in Antwerpen het eerste nummer van De Nieuwe Gazet. Het was een goedkoop, Nederlandstalig en uitgesproken liberaal centenblad, opgericht door de Vlaamsgezinde liberalen. Ruim 124 jaar later, op 29 maart 2022, verdween de titel stilletjes uit het aanbod van DPG Media. In Dagboek van de Sinjoor reconstrueert historicus Nathan Lauwers de geschiedenis van deze krant, en daarmee ook een flink stuk Antwerpse geschiedenis.
Het boek kwam er op vraag van de Stichting De Nieuwe Gazet. Die stichting werd in 1957 opgericht, toen de groep Hoste de krant overnam. Ze waakte er tot 2022 over dat de liberale lijn en de vrijheidsprincipes van het Manifest van Oxford (1947) ook onder de nieuwe eigenaars overeind bleven. Na het verdwijnen van de titel vroeg de stichting aan Liberas om de geschiedenis van de krant in kaart te brengen.
Dat bleek geen eenvoudige opdracht. Zoals bij veel kranten is het bedrijfsarchief volledig verdwenen. De auteur steunde daarom op een systematische analyse van de krant zelf over haar volledige looptijd. Daarnaast gebruikte hij persoonsarchieven in Liberas, het Felixarchief en vooral het Letterenhuis, waar de archieven van Max Rooses en August Monet bewaard zijn. Voor de recentere periode interviewde hij oud-journalisten. Foto’s, affiches en vlaggen uit de Liberas-collectie illustreren het verhaal.
Het boek is opgebouwd rond een aantal thema’s: de liberale politieke cultuur, de Vlaamse beweging, de journalistieke identiteit, het koloniale wereldbeeld, de stedelijke verankering en de institutionele neergang. Centraal staan de hoofdredacteurs die de krant hun gezicht gaven. August Monet (‘Rip’) leidde De Nieuwe Gazet van 1899 tot 1957. Hij evolueerde van Vlaamsgezind liberaal naar een vurig verdediger van het Belgische vaderland, en de krant volgde zijn koers. Na de overname verankerde Frans Grootjans de krant in het Vlaamse politieke liberalisme. Frans Strieleman maakte er daarna een modern, maatschappelijk geëngageerd dagblad van.
Lauwers gaat de schaduwkanten niet uit de weg. Zo beschrijft hij hoe de krant in het interbellum naar rechts opschoof, tot ze vanaf het midden van de jaren 1930 opnieuw resoluut de parlementaire democratie verdedigde. Ook het koloniale verhaal komt aan bod, van de reis van hoofdredacteur Antoon Moortgat naar Congo in 1898 tot de reportage over de koninklijke reis in 1955. Tegelijk tonen talrijke voorbeelden hoe diep de krant in de stad geworteld was: theater- en filmkritiek, wereldtentoonstellingen en stadsvernieuwing, en een aprilgrap uit 1930 over een scheefgezakte Boerentoren.
Het boek eindigt met de geleidelijke integratie in Het Laatste Nieuws. Daarbij gaat de auteur verder dan nostalgie. De krant verdween niet door een gebrek aan nieuws of lezers. Een titel met een eigen redactie, een eigen cultuur en een eigen institutioneel geweten was in het hedendaagse mediabedrijf niet langer leefbaar. Zo is Dagboek van de Sinjoor niet alleen de biografie van een krant, maar ook een bijdrage aan de geschiedenis van de Vlaamse pers en van het liberalisme in Antwerpen.
Dagboek van de Sinjoor is een uitgave van Houtekiet, in samenwerking met Liberas.
Technische gegevens
Auteur: Nathan Lauwers
Uitgever: Houtekiet i.s.m. Liberas
Verschijningsdatum: 2026
Omvang: 432 p.
ISBN: 9789057208393
Prijs: 34,99 euro