Het Laatste Nieuws, 28 januari 1978.
De feiten
Guy Jespers (1934-2002), hoofdbeklaagde in wat toen “het proces van de eeuw” werd genoemd, was een Gentse onderzoeksrechter die verdacht werd van moord en moordpoging op zijn echtgenote, en een miljoenendiefstal. De tweede beklaagde was de dubieuze zakenman Luc De Cramer. Hij was een goede kennis en zelfs vriend van Jespers, maar klapte uit de biecht waardoor de hele zaak aan het rollen ging. Het hele proces was hoofdzakelijk gebaseerd op zijn getuigenis.
De Cramer beweerde dat hij in opdracht van Jespers had geprobeerd om diens echtgenote te vermoorden met een brandbom in haar auto. Als bij wonder had ze de aanslag overleefd, maar een jaar later werd ze wél dood gevonden in haar bad, volgens Jespers verdronken, volgens De Cramer vermoord door haar man Jespers.
De diefstal betrof het fortuin van de Gentse stokoude Diane “madammeke” Ledoux die op de Franklin Rooseveltlaan woonde. De Cramer had miljoenen van haar gestolen, zowel bij haar thuis als uit haar bankkluis, maar beweerde dat hij dit enkel deed nadat hij door onderzoeksrechter Jespers gevraagd en getipt was.
Franklin Rooseveltlaan 191 te Gent, waar de roofoveral op Diane Ledoux gebeurde.
Mysterie
De zaak Jespers was uiterst complex en van bij de aanvang in een waas van mysterie gehuld. Waarom bijvoorbeeld was een magistraat als Guy Jespers überhaupt bevriend met een alles behalve onbesproken figuur als De Cramer? Of kreeg De Cramer regelmatig juridische bescherming van Jespers, en sprak hij uit de biecht toen die bescherming wegviel? Wie van beide heren sprak de waarheid, of logen ze allebei? Het proces was ook grotendeels een “one man show” van de zeer welbespraakte De Cramer, door velen een fantast genoemd, terwijl de veel introvertere Jespers de lippen stijf op elkaar hield, alsof hij de echte waarheid niet kon of mocht onthullen. Hoewel de verklaringen van De Cramer door sommigen als verzinsels werden afgedaan, waren ze wél de rechtstreekse aanleiding voor de veroordelingen van zowel Jespers (20 jaar) als De Cramer (15 jaar) voor moordpoging en diefstal. Voor de moord op zijn echtgenote werd Jespers evenwel vrijgesproken. De assisenjury geloofde dus slechts gedeeltelijk het verhaal van De Cramer. Jespers bleef trouwens zijn hele verdere leven zijn onschuld volhouden. Hij kwam al na enkele jaren vrij om gezondheidsredenen, leefde verder een teruggetrokken bestaan, en overleed in 2002. De foto op zijn graf toont een getekend man die zijn veroordeling nooit echt te boven is gekomen.
Gerechtelijke dwaling?
Ook na het proces bleef er in de publieke opinie grote twijfel bestaan over de zaak Jespers. Had het gerecht gedwaald? Was De Cramer een meester-manipulator geweest? Wat er ook van zij… zijn reputatie als fantast deed De Cramer een kwarteeuw later nog eens alle eer aan. De VRT maakte in 2004 voor de reeks Histories de documentaire Een rechter voor de rechter, te vinden op YouTube. De televisiemakers slaagden erin De Cramer, die intussen een nieuw leven was begonnen in Kroatië, te interviewen. Hij zorgde opnieuw voor controverse door nu een heel andere verklaring te geven dan destijds voor de assisenjury, namelijk dat de echtgenote van Jespers a priori op de hoogte was geweest van de bomaanslag. Juridisch gezien kan er dan geen sprake zijn van een moordpoging. Opnieuw gaf hij de indruk dat hij een spelletje had gespeeld en iedereen op het verkeerde been had gezet. De échte waarheid kent alleen hij.
De zaak Jespers in de Liberas-collectie
De zaak Jespers was een vette kluif voor de Vlaamse pers en kwam onder meer uitgebreid aan bod in de populaire krant Het Laatste Nieuws waarvan Liberas een bijna volledige collectie bewaart. Misdaadauteur Jef Geeraerts schreef er een boek over waarvan een exemplaar in de boekencollectie zit. En er is de parlementaire vraag van senator Hilaire Lahaye die het nut van een assisenjury in twijfel trekt. De twaalf gezworenen in de zaak Jespers baseerden zich volgens Lahaye bij hun eindoordeel te veel op hun persoonlijke emoties, en te weinig op objectieve bewijslast en juridische kennis. Anders gezegd, een vakjury had Jespers misschien niet schuldig gevonden. Ook het standaardantwoord van justitieminister Renaat Van Elslande (regering-Tindemans IV) en een aantal krantenknipsels zitten in het dossier, dat deel uitmaakt van het archief van Hilaire Lahaye en zijn echtgenote Denise Vanhoutte.
Parlementaire vraag van senator Hilaire Lahaye, februari 1978.
De zomermaanden zijn traditioneel een populair moment om te grijpen naar spannende verhalen, zoals detectives en true crime. Liberas sluit hierop aan met verhalen rond opmerkelijke historische misdaad- en rechtszaken uit de 19de en 20ste eeuw. Iedere week in juli en augustus verschijnt er een nieuwe tekst op de site.
